Jinsi ya Kutumia Arrays na Array Functions katika PHP

Katika PHP, arrays ni moja ya njia muhimu zaidi za kuhifadhi data.
Array hukuruhusu kuhifadhi thamani nyingi ndani ya kigezo (variable) kimoja, badala ya kuunda vigezo vingi.

Katika somo hili, tutajifunza:

Aina za arrays

Jinsi ya kuunda na kuzitumia

Baadhi ya array functions muhimu zinazorahisisha kazi yako.

🔹 1. Aina za Arrays katika PHP

PHP ina aina kuu tatu za arrays:

Indexed Arrays – huchukua index ya namba (0, 1, 2, …)

Associative Arrays – hutumia key (majina) badala ya index

Multidimensional Arrays – arrays ndani ya array nyingine

🔸 2. Indexed Arrays

Hizi ndizo arrays rahisi zaidi.

<?php
$majina = ["Faustine", "Asha", "John", "Neema"];

echo $majina[0] . "<br>"; // Faustine
echo $majina[2] . "<br>"; // John
?>

🔍 Maelezo:

$majina[0] inarejelea kipengele cha kwanza (index 0).

Thamani huanza kuhesabiwa kutoka sifuri.

🔁 Kuorodhesha Vipengele Vyote:
foreach ($majina as $jina) {
echo "Karibu, $jina!<br>";
}

🔸 3. Associative Arrays

Badala ya kutumia namba, unaweza kutumia majina maalum (keys) kwa kila kipengele.

<?php
$mshahara = [
"Faustine" => 500000,
"Asha" => 450000,
"John" => 550000
];

echo "Mshahara wa Asha ni Tsh " . $mshahara["Asha"];
?>

🔍 Matokeo:
Mshahara wa Asha ni Tsh 450000

🔁 Kutembelea Thamani Zote:
foreach ($mshahara as $jina => $kiasi) {
echo "$jina atapokea Tsh $kiasi kwa mwezi.<br>";
}

🔸 4. Multidimensional Arrays

Hizi ni arrays zinazoingia ndani ya arrays nyingine — hutumika kwa data changamano.

<?php
$wanafunzi = [
["Jina" => "Faustine", "Umri" => 18, "Darasa" => "Form Four"],
["Jina" => "Neema", "Umri" => 17, "Darasa" => "Form Three"],
["Jina" => "Asha", "Umri" => 19, "Darasa" => "Form Five"]
];

foreach ($wanafunzi as $mwanafunzi) {
echo $mwanafunzi["Jina"] . " yuko " . $mwanafunzi["Darasa"] . "<br>";
}
?>

🔍 Matokeo:
Faustine yuko Form Four
Neema yuko Form Three
Asha yuko Form Five

⚙️ 5. Array Functions Muhimu Katika PHP

PHP ina array functions nyingi zinazorahisisha kazi.
Hapa kuna baadhi muhimu na jinsi zinavyofanya kazi:

✅ count() – Kuhesabu idadi ya vipengele
$majina = ["Asha", "Faustine", "John"];
echo "Jumla ya majina: " . count($majina);


Matokeo:

Jumla ya majina: 3

✅ array_push() – Kuongeza kipengele mwishoni
$majina = ["Asha", "Faustine"];
array_push($majina, "Neema");
print_r($majina);


Matokeo:

Array ( [0] => Asha [1] => Faustine [2] => Neema )

✅ array_pop() – Kuondoa kipengele cha mwisho
array_pop($majina);
print_r($majina);


Matokeo:

Array ( [0] => Asha [1] => Faustine )

✅ array_merge() – Kuunganisha arrays mbili
$wanafunzi1 = ["Asha", "Faustine"];
$wanafunzi2 = ["John", "Neema"];
$wote = array_merge($wanafunzi1, $wanafunzi2);

print_r($wote);


Matokeo:

Array ( [0] => Asha [1] => Faustine [2] => John [3] => Neema )

✅ in_array() – Kukagua kama kipengele kipo
$majina = ["Asha", "Faustine", "John"];

if (in_array("John", $majina)) {
echo "John yupo kwenye orodha.";
} else {
echo "John hayupo.";
}


Matokeo:

John yupo kwenye orodha.

✅ array_unique() – Kuondoa vipengele vilivyojirudia
$namba = [1, 2, 2, 3, 3, 4];
$tofauti = array_unique($namba);
print_r($tofauti);


Matokeo:

Array ( [0] => 1 [1] => 2 [3] => 3 [5] => 4 )

💡 Vidokezo Muhimu

Arrays ni bora kwa kuhifadhi orodha, data za watumiaji, bidhaa, au matokeo ya database.

Tumia print_r($array); au var_dump($array); kuona muundo wa ndani wa array.

Epuka kuandika array kubwa bila mpangilio – zitumie kwa uangalifu na kwa majina sahihi ya keys.

🌐 Soma Zaidi

Tembelea Faulink
kujifunza zaidi kuhusu PHP, HTML, CSS, JavaScript, na mbinu bora za kujenga tovuti za kitaalamu.

📘 Hitimisho

Arrays ni uti wa mgongo wa PHP unapohifadhi data nyingi.
Kwa kutumia array functions, unaweza kufanya kazi kwa ufanisi zaidi — bila kurudia code nyingi.

Kumbuka: Uelewa mzuri wa arrays unakuandaa vizuri kwa hatua inayofuata — kufanya kazi na databases (MySQL) na data structures.